Álfar og huldufólk
Mynd tekin af http://www.ismennt.is/vefir/ari/alfar/stacyforsida.jpg
Einn af aðalflokkum náttúruvætta í íslenskum þjóðsögum eru álfar og huldufólk. Huldufólk er að miklu leyti spegilmynd mennskra manna. Það er líkt í stærð og útliti, býr að vísu í hólum og hömrum, en á þar hýbýli lík mannabústöðum. Huldufólk á sér kýr og sauði og önnur húsdýr, rær til sjós og vinnur margvísleg störf. Það ræður miklu um það hvort menn sjá það eða ekki. Huldufólk er að jafnaði hvorki vinveitt né óvinveitt mönnum, launar vel góðverk, en er ákaflega heiftrækið. Ástir þess eru því mjög hættulegar. Sumar heimildir segja álfa vera rammheiðna og svo illa innrætta að þeir geri mein mönnum og dýrum að ástæðulausu. Samkvæmt öðrum heimildum eru þeir kristnir, hafa presta og biskupa, yrkja kvæði og sálma sem menn kunna nokkur skil á. Viðsjálir þykja þeir og hættulegir, en yfir þeim er eitthvað glæst og fagurt. Klæði þeirra eru skrautleg og litfögur, þeir eiga dýr djásn og kostagripi. Þeim eru að jafnaði eignaðir staðir þar sem fagurt er og viðkunnanlegt. Þeir lifa ekki hver útaf fyrir sig, eins og tröllin, heldur eru þeir heil þjóð, með konungum yfir sér.
Stóð ég úti í tunglsljósi, stóð ég út við skóg -
stórir komu skarar, af álfum var þar nóg,
blésu þeir í sönglúðra og bar þá að mér fljótt,
bjöllurnar gullu á heiðskírri nótt.
(Heine, íslensk þýðing eftir Jónas Hallgrímsson)