Skalholt

Skálholtskirkja

Skálholt (Skálaholt) varð að biskupssetri rúmum fimmtíu árum eftir að kristni var lögtekin á Íslandi (1000 e.Kr.) þegar ábúandinn, prestlærður goðorðsmaður, Ísleifur Gissurarson var kjörinn biskup. Gissur, sonur Ísleifs biskups, tók við biskupsembætti á eftir föður sínum og gaf Skálholt til ævarandi biskupsseturs, ,,kvað svo á, að þar skyldi ávallt biskupsstóll vera, meðan Ísland er byggt og kristni má haldast". Þar sátu síðan biskupar í rúmar átta aldir, allt til ársins 1796. Skálholt má segja að hafi verið höfuðstaður Íslands allan þann tíma og gott betur því leiðtogi kirkjunnar, biskupinn, starfaði ekki undir oki ráðamanna eða konunga.

Fyrir siðbót voru 31 kaþólskur Skálholtsbiskup en eftir siðbótina voru samtals 12 lútherskir biskupar í Skálholti.
Árið 1785 var ákveðið með konungsbréfi að Skálholtsbiskup skyldi flytja aðsetur sitt til Reykjavíkur. Síðasti biskupinn í Skálholti, Hannes Finnsson, fékk þó leyfi til þess að sitja þar áfram sem hann gerði allt fram til ársins 1796 þegar hann andaðist.
Árið 1949 stofnaði síra Sigurbjörn Einarsson Skálholtsfélagið og byrjað var að halda Skálholtshátíðir. Árið 1956, á níu alda afmæli biskupsstóls í Skálholti, var lagður hornsteinn að nýrri dómkirkju og hún síðan vígð árið 1963.

Vefsíður íslensku þjóðkirkjunnar um Skálholt.

Dómkirkjan í Skálholti er sú ellefta í röðinni af Skálholtsdómkirkjum. Allar kirkjur í Skálholti hafa staðið á sama grunni, sem er miðdepill Skálholts. Kirkjurnar hafa verið mismunandi að stærð, allt frá litlum sóknarkirkjum upp í timburdómkirkjur, þær stærstu á sinni tíð, jafnvel á Norðurlöndum. Sameiginleg öllum dómkirkjunum eru jarðgöngin, sem tengdu kirkju og Skálholtsskóla. Tvær kirkjur í Skálholti hafa brunnið, árið 1309 og öðru sinni árið 1526, sem skýrir að svolitlu leyti tölulegan fjölda kirkna í Skálholti.
Eins og áður sagði var hornsteinn Skálholtsdómkirkju hinnar nýju lagður á níu alda afmæli biskupsstóls í Skálholti árið 1956. Vígsla hennar var 21. júlí árið 1963.
Arkitekt er Hörður Bjarnason, húsameistari ríkisins.
Tvær íslenskar listakonur voru valdar til að gera annars vegar altaristöflu og hinsvegar glugga á kirkjuna. Nína Tryggvadóttir var valin til að gera altaristöfluna, sem er mósaíkmynd af Kristi. Gluggarnir eru verk Gerðar Helgadóttur. Þeir eru mjög litskrúðugir, hver gluggi kirkjunnar á sér sína ritningargrein og lýsa þeir atburðum í Biblíunni.